Dankzij sociale media werd Egypte bevrijd van de tirannie

Op het internet kunnen mensen hun mening laten horen aan duizenden, soms zelfs miljoenen mensen over de hele wereld. De gewone burger krijgt zo een rechtstreekse stem in de leiding van een land. Het klassieke politiek model laat mensen tijdens verkiezingen hun stem uitbrengen voor een partij of presidentskandidaat waarmee hun standpunten het meest overeen komen. Daarna wordt het land geleid door de vertegenwoordigers van het volk. Jarenlang kreeg de gewone burger het gevoel dat hij mee bepaalde wat er in zijn land gebeurde. In de Westerse wereld wordt relatief rekening gehouden met het volk, maar er zijn nog steeds landen waar de bevolking geen of weinig inspraak heeft in het dagelijkse bestuur. Noord-Koreanen worden verplicht om hun president Kim Jong-un te vereren als een soort God. Arabische landen in het Noorden van Afrika kennen eveneens dergelijke vormen van dictaturen. In 2010 begon de Arabische lente, revoluties en opstanden braken zoals in Egypte waar president Hosni Moebarak afgezet werd. Het volk kreeg genoeg van het dictatoriale beleid van hun president en namen hun recht in eigen handen. Dit had nooit kunnen gebeuren zonder de digitale revolutie.

Op 18 december 2010 begon de Arabische lente. Duizenden mensen uit Arabische landen zoals Egypte, Libië of Tunesië trokken de straat op om te protesteren tegen het bewind van de regeringsleiders. De inwoners pikten hun onderdrukking niet meer. In Marokko, Algerije, Jordanië ontstonden protesten, in Egypte, Libië, Tunesië en Jemen ontstond een revolutie en in Syrië begon toen een burgeroorlog die nu nog aan de gang is. De grootschalige rellen begonnen toen een Tunesische verkoper, Mohammed Bouazizi, zichzelf in brand stak uit protest, omdat zijn handelswaren in beslag genomen werden en omdat hij vernderd werd door een politieagente. Hij wou een boodschap overbrengen naar de wereld. Na zijn dood ontstond een revolutie in Tunesië. De protesten verspreidden zich verder naar de buurlanden. In Egypte trad president Moebarak af in februari 2011 en gaf hij de leiding van het land over aan het Egyptische leger. Later in 2013 werd ook de regering van president Morsi ten val gebracht. Protestacties waren toen nog groter dan tegen Moebarak. Op 3 juli 2013 vond in Egypte een staatsgreep plaats en werd president Morsi gevangengenomen en vervangen door een interim-president.

700px-arab_spring_map_reframed_updated-svg

Nieuwe media hebben een grote rol gespeeld in de Arabische lente. Sociale media waren belangrijk om zijn mening en standpunten te kunnen verkondigen. Niet alleen bij de bevolking, maar ook bij de regering. Zonder de nieuwe mediavormen had het verhaal van Mohammed Bouazizi nooit zoveel aandacht gekregen. Via blogs, Facebook, Twitter en YouTube werden de beelden van zijn brandend lichaam verspreid. Ali Bouazizi, een verre neef van Mohammed, kwam net op tijd aan op het plein om zijn neef te filmen met zijn smartphone. Kort nadien verspreidde hij via de media zijn beeldmateriaal. Hij wou ervoor zorgen dat zijn neefs overlijden niet voor niets was gebeurd. “Images are like weapons, they can help topple a regime.” (Lim, 2013)

“Images are like weapons, they can topple a regime.” – Ali Bouazizi

In Egypte deed een soortgelijk verhaal zich voor. Khaled Saïd was een Egyptische zakenman die in het openbaar doodgeslagen werd door de politie. Het gewelddadige optreden van de politie werd met een smartphone opgenomen en verspreid via sociale media. Op Facebook werd een pagina opgericht genaamd “We are Khaled Saïd”. De 350.000 volgers van de pagina werden uitgenodigd om overal in Egypte te protesteren tegen de regering van Moebarak. (Radsch, 2016)

Voor er Facebook was, was de blogosfeer de manier bij uitstek om kritiek te uiten op de regering. Het grote pluspunt van blogs, is dat je een pseudoniem kan aanmaken en daarmee je mening kan uiten zonder gevolgen te moeten ondervinden op je privéleven. Op Facebook kan je niet anders dan je naam te gebruiken. De vrijemeningsuiting werd daardoor oorspronkelijk ingeperkt omdat niet iedereen openlijk zijn mening durfde uiten. De meesten zorgden ervoor dat hun Facebookprofiel enkel te zien was voor vrienden. In maart 2009 werd een Arabische versie van Facebook gelanceerd en in 2010 waren er zelfs 2.4 miljoen gebruikers in Egypte. Daarmee werd het de tweede meest bezochte website van het jaar 2010, na Google. Facebook werd geleidelijk aan de tool bij uitstek om zijn mening te verkondigen in Egypte. (Radsch, 2016)

Innoverende media zorgen voor participatie

Dankzij het internet worden burgers van ondemocratische staten in contact gebracht met de Westerse democratische waarden. Ze krijgen zo te zien hoe misvormd hun samenleving is in vergelijking met Westerse landen. Daarnaast zorgt internet voor een enorme vooruitgang in de participatie van het volk in het bestuur van het land. Sociaal kapitaal wordt omgeschreven als de hulpmiddelen, zoals netwerken, normen en vertrouwen, die in een gemeenschap aanwezig zijn om zo de coöperatie en coördinatie op een wederzijdse manier ondersteunen (Putnam, geciteerd in Chadwick, 2006, p. 87). Sociale media en blogs zijn dus zo’n hulpmiddel waarmee burgers op een betere manier kunnen samenwerken met hun politieke leiders. Anderzijds kunnen politici hun boodschap sneller en op een duidelijkere manier verspreiden.

Politieke veranderingen gebeuren hoe dan ook zeer traag, zelfs met de grotere participatie via sociale media. Volgens Bennet (2012, p.36) zullen bedrijven en de elite meer verantwoordelijkheid tonen voor de negatieve gevolgen tegenover de burgers, maar grote veranderingen blijven eerder een ideaal en zullen in realiteit niet plaatsvinden. Bennet heeft het hier over Westerse democratieën en geeft voorbeelden van Obama’s regering die getracht heeft om veranderingen uit te voeren, maar dat de economie daar niet noodzakelijk beter door geworden is. Toch hebben er in Egypte gigantische veranderingen plaatsgevonden, dankzij een verbetering van het sociaal kapitaal. De toestand was er gewoon zo erg dat het daar tot een revolutie kwam.

Nood aan sociale media

Het is belangrijk om eerst te verstaan wat het politieke landschap is van een land, voor je kan zien hoe sociale media kan helpen. Burgers die in een vrij land wonen hebben zonder problemen toegang tot het internet, hoewel ze dat niet noodzakelijk nodig hebben om te protesteren tegen hun lokale politiek. Omdat hun politieke toestand relatief rustig verloopt, zullen burgers niet bepaald geïnteresseerd zijn in politiek en gaan ze sociale media vaker gebruiken als een vorm van entertainment. Anderzijds hebben onderdrukte landen minder toegang tot het internet, terwijl ze dat nodig hebben om zich te mobiliseren tegen hun regering. Zij hebben sociale media nodig om hun politiek ongenoegen uit te drukken. Dit paradox heet “the principle of cumulative inequality” (Gamson & Wolfsfeld, geciteerd in Wolfsfeld, Segev & Sheafer, 2013, p.119). Nieuwe media worden in onderdrukte landen dus gebruikt als een tool om mensen op te roepen om te protesteren. Wolfsfeld, Segev en Sheafer (2013) gebruiken een interessante metafoor om dit aan te tonen, namelijk de impact van wind op een oplaaiend vuurtje. De hoeveelheid wind kan een impact spelen op de richting en de grootte van het vuur. Op een gelijkaardige manier gaan sociale media de teneur bepalen van het politieke protest in landen waar er woede en geweld heerst.

facebook-twitter-egypte

Tools zoals Facebook of Twitter worden niet alleen gebruikt om protesten uit te lokken, maar worden vooral ook gebruikt om zich te informeren over de politieke toestand van het land. Wolfsfeld, Segev en Sheafer (2013) hebben het aantal mensen onderzocht in de Arabische landen met een account op Facebook. Tijdens de protesten was er eigenlijk een daling in het aantal accounts op Facebook. Er werd echter geen rekening gehouden met de landen Egypte, Iran, Libië en Syrië. In deze landen werd namelijk de toegang tot het internet geblokkeerd tijdens de Arabische lente. De resultaten van het onderzoek zouden dus kunnen zorgen voor een vertekend beeld. Gelukkig hebben Wolfsfeld, Segev en Sheafer nog een tweede onderzoek gedaan. Ze zijn de evolutie van de zoekopdracht ‘Facebook’ gaan opzoeken in Google. Uit hun analyse blijkt dat veel mensen kort na het begin van de Egyptische evolutie ‘Facebook’ opzochten op Google. De Egyptische inwoners konden dus misschien zelf geen account aanmaken, toch waren ze actief op zoek naar een manier om zich te informeren hoe ze mee konden protesteren en hun land redden.

Zonder sociale media en andere technologische innovaties zou de Egyptische evolutie nooit gebeurd zijn. Dankzij Facebook, Twitter en blogs werd het eindelijk mogelijk om zijn eigen mening te uiten. Door de snelle verspreiding van informatie konden protestacties snel op poten gezet worden en gecoördineerd worden op verschillende plaatsen in Egypte, maar ook in Tunesië en Libië. Ook al hielden regeringsleiders een censuurdictatuur, sociale media zorgden voor een revolutie in de Arabische wereld. Het maakte een einde aan de dictaturen en  zorgde voor de intrede van een echte democratie.

————————————————————————–

Referentielijst

Bennett, W. L. (2012). The personalization of politics political identity, social media, and changing patterns of participation. The ANNALS of the American Academy of Political and Social Science644(1), 20-39.

Chadwick, A. (2006). Internet politics: States, citizens and new communication technologies. New York, NY: Oxford University Press.

Lim, M. (2013). Framing Bouazizi:‘White lies’, hybrid network, and collective/connective action in the 2010–11 Tunisian uprising. Journalism14(7), 921-941.

Radsch, C. C. (2016). Cyberactivism and Citizen Journalism in Egypt: Digital Dissidence and Political Change. Springer.

Wolfsfeld, G., Segev, E., & Sheafer, T. (2013). Social media and the Arab spring politics comes first. The International Journal of Press/Politics18(2), 115-137.

Andere

Kaart – democratiseringsm

Cartoon – Happynews

YouTube filmpje Tahrirplein – Al Jazeera English YouTube Channel

Featured image: Tahrirplein – Volkskrant

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s